Gold-Silver on MCX: દિવાળી તહેવાર પહેલા સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો, જાણો શું છે કિંમત

દિવાળીના બરાબર 10 દિવસ પહેલાં સોના-ચાંદીના ભાવ પર દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. આજે એટલે કે ગુરુવાર, 29 ઓક્ટોબરે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ડિસેમ્બરનો Gold Future 0.28% ઘટીને ₹1.43 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ પર ટ્રેડ થતો જોવા મળ્યો હતો. જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં તેના કરતાં વધુ મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ડિસેમ્બર Silver Future 1.18% ઘટીને ₹1.92 લાખ પ્રતિ કિલો પર આવી ગયો હતો. માનવામાં આવે છે કે આ નબળાઈ પાછળનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા છે. હકીકતમાં, રોકાણકારો US Federal Reserveના તાજેતરના વ્યાજદરના નિર્ણયનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. હવે તેઓ મોંઘવારીના નવા આંકડાઓની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેથી જાણી શકાય કે આગામી સમયમાં વ્યાજદર અંગેની નીતિ કઈ દિશામાં આગળ વધશે. MCX પર સોના-ચાંદીના ભાવમાં કેવી રહી હલચલ? ગુરુવારે કારોબાર શરૂ થતાં જ સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ ઘટાડો માત્ર એક દિવસમાં અચાનક આવ્યો નથી, પરંતુ અગાઉથી ચાલી રહેલા દબાણમાં વધુ વધારો થયો છે. સોનાના ભાવમાં ઘટાડો મર્યાદિત રહ્યો હતો પરંતુ ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. સોનું જ્યાં 0.28% ઘટ્યું હતું, ત્યાં ચાંદી 1.18% તૂટી હતી. એટલે કે ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો સોનાની સરખામણીએ ચાર ગણાથી પણ વધુ રહ્યો હતો. ચાંદીમાં રોકાણ કરનારા રોકાણકારો માટે આ કારોબારી સત્ર સોનામાં રોકાણ કરનારા લોકોની સરખામણીએ વધુ નિરાશાજનક રહ્યું હતું. ચાંદીના ભાવમાં સૌથી મોટો ઘટાડો શા માટે? ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ મોટા ઘટાડા અંગે Lemonnના હેડ ઑફ રિસર્ચ ગૌરવ ગર્ગનું કહેવું છે કે ચાંદીમાં સોનાની સરખામણીએ વધુ ઝડપી ઘટાડો દર્શાવે છે કે વેચવાલીના દબાણ સામે ચાંદી વધુ નબળી સાબિત થઈ રહી છે. સોનું અને ચાંદી બંનેના ભાવ વ્યાજદર અંગેની અપેક્ષાઓ અને અમેરિકી ડૉલરની ચાલથી પ્રભાવિત થાય છે. આ દૃષ્ટિએ બંને એક જ દિશામાં આગળ વધે છે. જોકે, ચાંદીના ભાવમાં સોનાની સરખામણીએ વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે. તેની પાછળ બે મુખ્ય કારણો છે. પ્રથમ, ચાંદીનો ઉપયોગ માત્ર ઘરેણાં બનાવવા કે રોકાણ કરવા માટે જ થતો નથી, પરંતુ વિવિધ ઉદ્યોગોમાં પણ તેની માંગ રહે છે. ઔદ્યોગિક માંગ સાથેના જોડાણને કારણે ચાંદીના ભાવમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે. બીજું, રોકાણકારોના વલણમાં ફેરફાર થતાં ચાંદીના ભાવ સોનાની સરખામણીએ વધુ ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે. બજારમાં થોડી પણ અનિશ્ચિતતા ઊભી થાય તો તેની અસર ચાંદીના ભાવ પર વધુ જોવા મળે છે. આ જ કારણ છે કે બજારમાં દબાણ હોય ત્યારે સોનાના ભાવમાં મર્યાદિત ઘટાડો થાય છે, જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાય છે. Fedએ વ્યાજદરમાં ફેરફાર ન કર્યો, છતાં સોનાને ટેકો કેમ ન મળ્યો? પ્રથમ નજરે Fedનો નિર્ણય સોના માટે રાહત આપનારો લાગી શકે છે. US Federal Reserveએ પોતાના નીતિગત વ્યાજદરને 3.75%-4.00% પર યથાવત રાખ્યો હતો. સામાન્ય રીતે બજાર આ પ્રકારના નિર્ણયને રાહતના સમાચાર તરીકે જુએ છે, કારણ કે વ્યાજદરમાં વધારો કરવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ નિર્ણયની અંદર રહેલી એક બાબત મહત્ત્વપૂર્ણ હતી. Fedના બે અધિકારીઓ વ્યાજદર વધારવાની તરફેણમાં હતા. આ બાબતે બજારનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. જ્યારે નીતિ ઘડનારા અધિકારીઓમાંથી કેટલાક વ્યાજદર વધારવાની વાત કરતા હોય ત્યારે ભવિષ્યમાં નાણાકીય નીતિ વધુ કડક થવાની શક્યતા ચર્ચામાં રહે છે.આ જ કારણસર Fedના નિર્ણય બાદ સોના-ચાંદીને જે ટેકો મળવાની અપેક્ષા હતી, તે ટકી શક્યો નહીં. હવે સવાલ એ છે કે ઊંચા વ્યાજદર સોનાના ભાવ પર દબાણ કેમ લાવે છે? તેને એક સરળ ઉદાહરણથી સમજી શકાય છે. માની લો કે તમારી સામે રોકાણના બે વિકલ્પ છે. એક તરફ લોકરમાં રાખેલું સોનું છે, જેના પર કોઈ વ્યાજ મળતું નથી. બીજી તરફ એવા રોકાણના વિકલ્પો છે જેમાંથી વ્યાજની આવક થાય છે. જ્યારે વ્યાજદર ઊંચા હોય છે, ત્યારે વ્યાજ આપતા રોકાણના વિકલ્પો વધુ આકર્ષક બને છે. આવી સ્થિતિમાં વ્યાજ ન આપતા સોના તરફ રોકાણકારોનું આકર્ષણ ઘટી શકે છે અને તેના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. તહેવારો અને લગ્નની સિઝનમાં કેવી રહેશે માંગ? હવે વાત એવા લોકોની, જેઓ ટ્રેડિંગ માટે નહીં પરંતુ પોતાના ઘર માટે સોના-ચાંદીની ખરીદી કરે છે. ઘરેણાં ખરીદનારા હોય કે સોના-ચાંદીના સિક્કા અને બાર ખરીદનારા, ભાવમાં થયેલો ટૂંકા ગાળાનો ઘટાડો તેમની ખરીદીના નિર્ણયને અસર કરી શકે છે. જોકે, આગામી દિવસોમાં પણ સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે. તેથી ખરીદી કરતાં પહેલાં બજારની સ્થિતિ અને પોતાની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં લેવી મહત્ત્વપૂર્ણ છે.