જો આવું થયું તો 18 વર્ષ માટે બંધ થઈ જશે જગન્નાથ મંદિર!

ઓડિશાના પુરી સ્થિત જગન્નાથ મંદિરમાં દરરોજ ધજા બદલવાની અનોખી અને પ્રાચીન પરંપરા નિભાવવામાં આવે છે. 'ધ્વજ પરિવર્તન' તરીકે ઓળખાતી આ વિધિમાં મંદિરના આશરે 214 ફૂટ ઊંચા શિખર પર આવેલા 'નીલચક્ર' પર લગાવવામાં આવેલી ધજા, જેને 'પતિતપાવન બાણ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેને દરરોજ સાંજે બદલવામાં આવે છે. આ પવિત્ર વિધિની જવાબદારી 'ચુનારા સેવકો'ની હોય છે. તેઓ ખુલ્લા પગે મંદિરના ઊંચા શિખર પર ચઢીને જૂની ધજાને બદલે નવી ધજા સ્થાપિત કરે છે. શિયાળામાં સામાન્ય રીતે સાંજે 5 વાગ્યે અને ઉનાળામાં સાંજે 6 વાગ્યાની આસપાસ આ વિધિ કરવામાં આવે છે. જગન્નાથ મંદિર સાથે જોડાયેલી એક પ્રચલિત માન્યતા એવી પણ છે કે મંદિરની ધજા પવનની દિશાથી વિપરીત દિશામાં લહેરાય છે. ભક્તોમાં એવી આસ્થા છે કે મંદિરની અંદર દર્શન ન કરી શકતા લોકો દૂરથી નીલચક્ર અને પતિતપાવન બાણનાં દર્શન કરીને પણ આધ્યાત્મિક પુણ્ય મેળવી શકે છે. બીજી તરફ, સ્થાનિક સ્તરે એવી માન્યતા પ્રચલિત છે કે જો કોઈ દિવસ ધજા બદલવાની પરંપરા અટકી જાય તો મંદિર 18 વર્ષ સુધી બંધ રાખવું પડે. જોકે, આ 18 વર્ષ સુધી મંદિર બંધ રહેવાની વાતને પ્રમાણિત ધાર્મિક નિયમ તરીકે નહીં, પરંતુ પ્રચલિત માન્યતા તરીકે જ રજૂ કરવી જરૂરી છે. આ જ પરંપરાને કારણે પ્રતિકૂળ હવામાનમાં પણ દરરોજ ધજા બદલવાની વિધિ પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.