Sandesh Digital Explainer: ઓનલાઇન વેચાણ પર પ્રતિબંધ, સાયલન્સ ઝોનમાં નો-ક્રેકર, દિલ્હીમાં 'ગ્રીન ફટાકડા' માટે SCએ નક્કી કરી લક્ષ્મણરેખા!

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી-એનસીઆરમાં દિવાળી પર ગ્રીન ફટાકડાના ઉપયોગની મંજૂરી આપી છે. દિલ્હી અને આસપાસના રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્રમાં 7 નવેમ્બર, નાની દિવાળી અને 8 નવેમ્બર, દિવાળીના રોજ આ છૂટ અપાઇ છે. સામાન્ય ફટાકડા ભૂલી જાઓ! સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે દિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રમાણિત લીલા ફટાકડાના વેચાણ અને ઉપયોગને મંજૂરી આપી હતી. જેનો હેતુ પ્રદૂષણ અને ઉજવણી વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે, પરંતુ તે ચોક્કસ કડક શરતોને આધીન છે. સમય અને તારીખોની વ્યાખ્યા: સુપ્રીમ કોર્ટે ફટાકડાના ઉપયોગ માટે સમય મર્યાદિત કર્યો છે. દિવાળીના દિવસે અને તેના દિવસે ફટાકડા ફોડવાનો સમય સવારે 6:00 થી 7:00 વાગ્યા સુધી અને રાત્રે 8:00 થી 10:00 વાગ્યા સુધીનો છે. નિર્ધારિત સમયગાળો પૂરો થયા પછી, ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ફરીથી લાદવામાં આવે છે. નો-ક્રેકર્સ ઝોનની વ્યાખ્યા: હોસ્પિટલો, નર્સિંગ હોમ્સ, પ્રાથમિક અને જિલ્લા આરોગ્ય કેન્દ્રો, વૃદ્ધાશ્રમો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સૂચિત મૌન ઝોનના 300 મીટરની અંદર ફટાકડા ફોડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. આ વિસ્તારોને જમીન પર ચિહ્નિત કરવા અને "નો-ક્રેકર્સ ઝોન" તરીકે જાહેર કરવા અને જાહેર કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. વેચાણના નિયમો અને ઓનલાઈન વેચાણ પર પ્રતિબંધ: ગ્રીન ફટાકડા ફક્ત લાઇસન્સ પ્રાપ્ત વેપારીઓ દ્વારા અને વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિયુક્ત સ્થળો/બજારોમાં જ વેચી શકાય છે. ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ફટાકડાના ઓનલાઈન વેચાણ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ છે. દિલ્હી-એનસીઆરની બહારથી ફટાકડાની આયાત અને ખરીદી પર પણ પ્રતિબંધ છે. સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ અને લાઇસન્સ રદ: દિલ્હી-એનસીઆરમાં ઉત્પાદકો અને વેપારીઓ માટે નાણાકીય સુરક્ષા ડિપોઝિટ ફરજિયાત છે; ઉલ્લંઘન બદલ આ રકમ જપ્ત કરવામાં આવશે. જો કોઈ ઉત્પાદકના ગ્રીન ફટાકડા નકલી હોવાનું જાણવા મળે છે, તો તેમનું લાઇસન્સ રદ કરવામાં આવશે. કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે ગ્રીન ફટાકડા ? કોર્ટે ગ્રીન ફટાકડાના ઉપયોગ અને તેના પર પ્રતિબંધો લાદવાને સંતુલિત અભિગમ તરીકે વર્ણવ્યો, જે પર્યાવરણ સાથે સમાધાન કર્યા વિના મર્યાદિત ઉજવણી માટે પરવાનગી આપે છે. કોર્ટનું એવું પણ માનવું હતું કે બહારથી ગેરકાયદેસર રીતે દાણચોરી કરાયેલા પરંપરાગત ફટાકડા ગ્રીન ફટાકડા કરતાં ઘણું વધારે નુકસાન પહોંચાડે છે. ગ્રીન ફટાકડા ઓછા ઉત્સર્જનવાળા પર્યાવરણને અનુકૂળ ફટાકડા છે, જે વૈજ્ઞાનિક અને ઔદ્યોગિક સંશોધન પરિષદ-રાષ્ટ્રીય પર્યાવરણીય ઇજનેરી સંશોધન સંસ્થા દ્વારા વિકસિત વિશેષ વૈજ્ઞાનિક ફોર્મ્યુલેશન અને તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે. ગ્રીન ફટાકડા કેમ અલગ ? Green Crackersએ સામાન્ય ફટાકડાનો પર્યાવરણ-અનુકૂળ વિકલ્પ છે, જેને CSIR-NEERI દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યા છે. ઓછું ઉત્સર્જન: સામાન્ય ફટાકડાની તુલનામાં ગ્રીન ફટાકડા ૨૫% થી ૩૦% સુધી ઓછું પ્રદૂષણ અને સૂક્ષ્મ કણો પેદા કરે છે. હાનિકારક રસાયણો પર બાન: સામાન્ય ફટાકડામાં વપરાતા અત્યંત ઝેરી રસાયણો જેવા કે બેરિયમ નાઇટ્રેટ, આર્સેનિક, સીસું અને મરક્યુરી (પારો) નો ઉપયોગ ગ્રીન ફટાકડામાં સખત રીતે પ્રતિબંધિત હોય છે. જલબાષ્પનો ઉપયોગ: કેટલાક ગ્રીન ફટાકડા ફૂટતી વખતે પાણીની વરાળ છોડે છે, જેથી હવામાં ઉડતી ધૂળ અને રાખ નીચે બેસી જાય છે. અવાજનું પ્રમાણ: ગ્રીન ફટાકડાનો અવાજ પણ સામાન્ય ફટાકડા કરતાં ઓછો ડેસિબલ હોય છે. QR Code: દરેક અસલી ગ્રીન ફટાકડાના પેકેટ પર CSIR-NEERI નો ખાસ QR કોડ અને ગ્રીન લોગો હોય છે, જેને સ્કેન કરીને તેની પ્રમાણભૂતતા ચકાસી શકાય છે. સર્વોચ્ચ અદાલતનો આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે પર્યાવરણના સંરક્ષણ સાથે સાથે નાગરિકોની તહેવાર ઉજવવાની ભાવનાઓનું સન્માન કરવું શક્ય છે, જો તમામ નિયમોનું જવાબદારીપૂર્વક પાલન કરવામાં આવે.