'વિદેશી દબાણ'ની વાત ખોટી, UPI ચાર્જ પર સરકારની સ્પષ્ટતા - ગ્રાહકો માટે પેમેન્ટ હજુ પણ ફ્રી રહેશે

UPI Payments : કેન્દ્ર સરકારે બુધવારે યુપીઆઈને લઈને 'વિદેશી દબાણ'ના આરોપો પર સ્પષ્ટતા કરી છે. નાણાં મંત્રાલયે કહ્યું કે ભારત યુપીઆઈ સંબંધિત નિર્ણયો પોતાના સ્તરે લે છે અને કોઈ પણ વિદેશી દેશનું દબાણ નથી. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર નવી સિસ્ટમનો હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમને આર્થિક રીતે ટકાઉ, સમાવિષ્ટ અને લોકો માટે સસ્તું બનાવવાનો છે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી 2,000 રૂપિયાથી વધુના કેટલાક UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્જેક્શન પર 0.4 ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ થશે. આ ફી ગ્રાહકો પાસેથી નહીં, પરંતુ વેપારી એટલે કે દુકાનદાર અથવા વેપારી પાસેથી લેવામાં આવશે. 75,000 રૂપિયા કે તેથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર એમડીઆરની મહત્તમ મર્યાદા 300 રૂપિયા હશે. યુપીઆઈથી પૈસા મોકલવા ફ્રી રહેશે નાણાં મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે યુપીઆઈ સામાન્ય ગ્રાહકો માટે પહેલાની જેમ ફ્રી રહેશે. ગ્રાહક પાસેથી રોજિંદા ચુકવણી માટે ચાર્જ લેવામાં આવશે નહીં જેમ કે મિત્રો અથવા પરિવારના સભ્યોને પૈસા મોકલવા, દુકાન પર ચૂકવણી કરવી અને ક્યૂઆર કોડ્સ સ્કેન કરવા. ખાસ કરીને પર્સન-ટુ-પર્સન એટલે કે P2P ટ્રાન્ઝેક્શન્સ આ MDRના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવશે નહીં. 2,000 રૂપિયા સુધીની ચુકવણી પર કોઈ ચાર્જ નહીં નવી સિસ્ટમમાં 2,000 રૂપિયા સુધીના મર્ચન્ટ યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર કોઈ એમડીઆર વસૂલવામાં આવશે નહીં. નાણાં મંત્રાલયે કહ્યું છે કે 95 ટકાથી વધુ વેપારી વ્યવહારો 2,000 રૂપિયાથી ઓછા છે. આ ઉપરાંત યુપીઆઈ ક્યૂઆર દ્વારા દર મહિને 1 લાખ રૂપિયા સુધીની કમાણી કરતા નાના વેપારીઓને પણ ચાર્જમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. 🔰 UPI Remains Free for Consumers UPI continues to be free for customers. Sending money to friends, paying at shops, or scanning a QR code — all remain without charges. Key Facts: ✅ No charges on P2P: Person-to-Person transfers are always free, regardless of amount. ✅ Small... pic.twitter.com/PyQ7hotNMN — Ministry of Finance (@FinMinIndia) September 16, 2026 આવશ્યક સેવાઓ માટે 5 રૂપિયાની ફ્લેટ ફી રેલ ટિકિટ, ઇંધણ, ટેલિકોમ, વીમા અને કેટલીક અન્ય આવશ્યક સેવાઓ સાથે જોડાયેલ 2,000 રૂપિયાથી વધુની યુપીઆઈ ચુકવણી 0.4 ટકાને બદલે 5 રૂપિયાની ફ્લેટ ફી લાગુ થશે. સરકારનું કહેવું છે કે આ સિસ્ટમે આવશ્યક સેવાઓ અને નાના ઉદ્યોગો પરના ખર્ચના દબાણને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. કોંગ્રેસે વિદેશી દબાણના સવાલો ઉઠાવ્યા હતા કોંગ્રેસે નવી એમડીઆર સિસ્ટમને લઈને સરકાર પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા જયરામ રમેશે આરોપ લગાવ્યો હતો કે યુપીઆઈ પર ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય અમેરિકાના દબાણ હેઠળ લેવામાં આવ્યો હતો અને સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું તેનાથી યુએસ ક્રેડિટ કાર્ડ કંપનીઓને ફાયદો થશે. 2,000 રુપિયાથી વધારે મર્ચન્ટ ટ્રાન્જેક્શન પર લાગશે 0.4 ટકા MDR, NPCI એ જાહેરાત કરી કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ આ મુદ્દે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે વડા પ્રધાને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સામે સીધા લેટીને સરેન્ડર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. રાહુલ ગાંધીએ નવી કિંમત પ્રણાલીને 'ટેક્સ' ગણાવીને આરોપ લગાવ્યો હતો કે યુપીઆઈ પર ટેક્સ લગાવીને દરેક ભારતીય પર બોજ નાખવામાં આવ્યો છે અને તેનાથી અમેરિકાને મોટી રકમ મળશે. સરકારે આ દાવાઓને ફગાવી દીધા હતા અને કહ્યું હતું કે યુપીઆઈ સંબંધિત નીતિગત નિર્ણયો સ્વતંત્ર રીતે લેવામાં આવે છે. નાણાં મંત્રાલયે કહ્યું કે નવી સિસ્ટમનો હેતુ યુપીઆઈના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે યુપીઆઈના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સાયબર સિક્યુરિટી અને અન્ય ખર્ચને હેન્ડલ કરવા માટે ટકાઉ સિસ્ટમ બનાવવાનો છે, જ્યારે યુપીઆઈ ચુકવણી સામાન્ય ગ્રાહકો માટે મફત રાખવામાં આવી છે.