Women Rights: મહિલાને નોકરી ન આપવી IOCને પડી ભારે, સુપ્રીમ કોર્ટે ફટકાર્યો ₹12 લાખનો દંડ

Supreme Court Judgment: સુપ્રીમ કોર્ટે ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) પર લિંગ ભેદભાવ બદલ ₹12 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. આરોપ હતો કે IOCએ એક મહિલાને LPG પ્લાન્ટમાં માત્ર મહિલા હોવાના કારણે નોકરી આપી નહોતી. કોર્ટે મહિલાનું અપમાન ગણાવ્યું અને કહ્યું કે મહિલાઓને સમાન અધિકાર અને સન્માન મળવું જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું? સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે ભારતમાં આપણે દરરોજ મહિલાઓનું સન્માન કરવાની વાત કરીએ છીએ અને તેમને દેવી સમાન માનીએ છીએ. આવી સ્થિતિમાં ભારત સરકારની કંપની તરફથી મહિલાને માત્ર તેના લિંગના આધારે નોકરી ન આપવી તેનું અપમાન છે. પીડિત મહિલા હવે નિવૃત્તિની ઉંમરે પહોંચી ગઈ હોવાથી કોર્ટે તેને થયેલા ભેદભાવ બદલ વળતર આપવાનું યોગ્ય માન્યું. IOCના વકીલે શું દલીલ કરી? IOC તરફથી હાજર વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું કે નોકરી માટે આપવામાં આવેલી નામોની યાદીમાં માત્ર એક ભલામણ હતી અને તે ફરજિયાત નહોતી. તેમણે કહ્યું કે અધિકારીઓને કદાચ મહિલા આ નોકરી માટે યોગ્ય લાગી ન હોય, કારણ કે તેમાં શારીરિક મહેનતની જરૂરિયાત હતી. આ નોકરીમાં હેલ્પરને LPG સિલિન્ડર ઉઠાવવા અને નાઈટ શિફ્ટમાં કામ કરવાનું રહેતું હતું. મહિલાઓ પણ રોજ ગેસ સિલિન્ડર ઉઠાવે છે જસ્ટિસ અરવિંદ કુમાર અને જસ્ટિસ વિપુલ એમ. પંચોલીની બેન્ચે મહિલાને સમાન તક ન આપવા બદલ કોર્પોરેશનની ટીકા કરી. કોર્ટે કહ્યું કે શારીરિક મહેનતનું કારણ યોગ્ય નથી, કારણ કે મહિલાઓ પોતાના ઘરમાં રોજ ગેસ સિલિન્ડર ઉઠાવે છે. જ્યારે ઘરમાં પુરુષ હાજર ન હોય ત્યારે મહિલાઓ જ ગેસ સિલિન્ડર બદલે છે. કોર્ટે પૂછ્યું- માત્ર મહિલા હોવાના કારણે નોકરી કેમ ન આપી? જસ્ટિસ અરવિંદ કુમારે સખત ટિપ્પણી કરતાં પૂછ્યું કે શું માત્ર તે મહિલા હોવાથી તેની નિમણૂક નકારી દેવામાં આવી હતી? કોર્ટે નોંધ્યું કે મહિલા હવે નિવૃત્તિની ઉંમરે પહોંચી ગઈ છે, પરંતુ તેણે પોતાના અધિકાર માટે સતત લડત આપી છે. કોર્ટે તેને એકસાથે વળતર આપવાનો આદેશ આપ્યો. મધ્યસ્થીનો પ્રસ્તાવ પણ ફગાવ્યો આ પછી કોર્પોરેશનના વકીલે આ મામલાને મધ્યસ્થી માટે મોકલવાની વિનંતી કરી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ વિનંતી સ્વીકારી નહોતી અને મામલામાં પોતાનો નિર્ણય આપ્યો. આ કેસમાં અરજદાર મહિલા ગૂઢા ગામની રહેવાસી છે. સ્થાનિક સમિતિએ ડેપ્યુટી કમિશનરની અધ્યક્ષતામાં IOCના LPG બોટલિંગ પ્લાન્ટમાં નોકરી માટે 49 લોકોની ભલામણ કરી હતી. આ મહિલાએ કેઝ્યુઅલ ખલાસી, પટાવાળા અને રિફિલિંગ હેલ્પર જેવા પદો માટે ઈન્ટરવ્યૂ આપ્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટે મહિલાની તરફેણમાં નિર્ણય આપ્યો આ 49 ઉમેદવારોમાંથી 43 લોકોને નિમણૂક પત્ર આપવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આ મહિલાને નોકરી આપવામાં આવી નહોતી. ત્યારબાદ મહિલાએ નોકરી ન મળવા સામે કાનૂની લડાઈ શરૂ કરી હતી. મહિલાએ આ નિર્ણયને ટ્રાયલ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટે માન્યું હતું કે મહિલા નોકરી માટે નક્કી કરવામાં આવેલી લાયકાતની શરતો પૂરી કરતી હતી. બચાવ પક્ષના એક સાક્ષીના નિવેદનથી એ પણ સ્પષ્ટ થયું હતું કે મહિલાને મહિલા હોવાના કારણે નોકરીથી વંચિત રાખવામાં આવી હતી. અપીલ કોર્ટનો નિર્ણય બદલાયો ટ્રાયલ કોર્ટે મહિલાને કેઝ્યુઅલ કર્મચારી, વહીવટી પદ અથવા મજૂર સિવાય અન્ય પટાવાળાના પદ પર સમાયોજિત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટના નિર્ણય સામે પ્રથમ અપીલ કોર્ટમાં અપીલ કરવામાં આવી હતી. અપીલ કોર્ટે અગાઉનો નિર્ણય બદલી નાખ્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું હતું કે મહિલાના નામની માત્ર ભલામણ કરવામાં આવી હતી અને તેની પસંદગી ક્યારેય થઈ નહોતી. પંજાબ-હરિયાણા હાઈકોર્ટે પણ રાહત ન આપી મહિલાએ આ નિર્ણયને ફરી પડકાર્યો હતો. ત્યારબાદ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે 14 ઓક્ટોબર 2025ના આદેશથી પ્રથમ અપીલ કોર્ટના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો હતો. લાંબી કાનૂની લડાઈ બાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાના પક્ષમાં નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે લિંગના આધારે સમાન તક ન આપવા બદલ IOC પર ₹12 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે અને મહિલાને વળતર આપવાનો આદેશ કર્યો છે. આ પણ વાંચો: CBI તપાસ કે કેન્સલ થશે JPSC પરીક્ષા? સુપ્રીમ કોર્ટે ઝારખંડ સરકારને મોકલી નોટિસ