અમદાવાદ પોલીસે ચાર દેશોમાં ફેલાયેલા 'બોસ કૌભાંડ'નો પર્દાફાશ કર્યો, આરોપીઓએ 21,000 OTP વેચ્યાનો ખુલાસો

અમદાવાદ પોલીસ કમિશનર અનુપમ સિંહ ગેહલોતે હાઇ-પ્રોફાઇલ 'BOSS SCAM' સાયબર ક્રાઇમ કેસોની વિગતો આપી છે. તેમણે એક મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કનો ખુલાસો કર્યો છે જે પાકિસ્તાન અને ચીન સ્થિત વ્યક્તિઓને સાયબર છેતરપિંડી માટે માળખાકીય સુવિધાઓ પૂરી પાડતું હતું. સીપી ગેહલોતે જણાવ્યું હતું કે આરોપીઓ છેલ્લા 4-5 વર્ષથી આ રીતે કાર્યરત હતા. અત્યાર સુધીમાં પશ્ચિમ બંગાળમાંથી બે વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને આ મામલાની વધુ તપાસ ચાલુ છે. ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિઓની ઓળખ ઇમરાન અલી પિયાદા અને ઇન્જામુલ તરીકે કરવામાં આવી છે. તેમની પાસેથી સાત મોબાઇલ ફોન (ત્રણ એન્ડ્રોઇડ અને ચાર કીપેડ ફોન) જેમાં સિમ કાર્ડ હતા તેને જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. એક રાઉટર પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું. ઇસ્લામાબાદથી સંચાલિત કોલ સેન્ટર આ ગ્રુપ પાકિસ્તાન અને ચીનથી સાયબર હુમલાઓને સરળ બનાવવા માટે માળખાગત સુવિધાઓ અને સેવાઓ પૂરી પાડતું હતું. કમિશનરે કહ્યું, "તેઓ સિમ કાર્ડ ખરીદતા હતા અને તેને અન્ય દેશોમાં વ્યક્તિઓને સપ્લાય કરતા હતા. તેઓ ચાઇનીઝ માલવેરનો ઉપયોગ કરતા હતા અને કામગીરીને ઇસ્લામાબાદથી સંચાલિત કોલ સેન્ટરો સાથે જોડતા હતા. જો કોઈ પીડિત આપેલી લિંક પર ક્લિક કરે, તો આ ગુનેગારો ભંડોળના ગેરકાયદેસર ટ્રાન્સફરને સરળ બનાવતા હતા." તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે કૌભાંડ મોટા પાયે ચાલતું હતું. ભારતના 26 અલગ અલગ રાજ્યોમાં આ ગ્રુપ વિરુદ્ધ 251 ફરિયાદો નોંધાઈ ચૂકી છે. તેમણે સાયબર છેતરપિંડી માટે 4,500 સિમ કાર્ડ મેળવ્યા હતા અને તેમનું કોલ સેન્ટર ઇસ્લામાબાદથી ચલાવવામાં આવી રહ્યું હતું. OTP માટે પૈસા વસૂલતા હતા કમિશનરે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આરોપીઓ સાયબર ગુનેગારોને OTP (વન-ટાઇમ પાસવર્ડ) પૂરા પાડવામાં સામેલ હતા. તેમણે કહ્યું, "તેઓએ અત્યાર સુધીમાં આશરે 21,000 OTP પૂરા પાડ્યા છે. શોધથી બચવા માટે તેઓએ ટેલિગ્રામથી WhatsApp ગ્રુપમાં પોતાનું કામકાજ ખસેડ્યું. આરોપીઓએ દરેક OTP માટે ₹100 વસૂલ્યા હતા. તપાસમાં ઊંડા આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણો બહાર આવ્યા છે." પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આ ગેંગે લેપટોપ અને મોબાઇલ ફોન સહિત લગભગ 10,000 ઉપકરણોને તેમના નેટવર્ક સાથે જોડ્યા હતા. મોડસ ઓપરેન્ડી અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રકારની છેતરપિંડીમાં સાયબર ગુનેગારો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અથવા સરકારી સંસ્થાના અધિકારીઓ તરીકે પોતાને ઓળખાવે છે અને કંપનીના CEO, ડિરેક્ટર અથવા અન્ય કર્મચારીઓને WhatsApp અથવા ઇમેઇલ દ્વારા ZIP ફાઇલ મોકલે છે. આ ZIP ફાઇલમાં દૂષિત અથવા માલવેરથી ભરેલી ફાઇલો છે જેમ કે .exe (એક્ઝિક્યુટેબલ ફાઇલો) અને .dll (સિસ્ટમ લાઇબ્રેરી ફાઇલો) હાનિકારક ફાઈલો હોય છે. જ્યારે આવી ફાઇલો વોટ્સએપ વેબ દ્વારા કમ્પ્યુટર અથવા લેપટોપ પર ચલાવવામાં આવે છે ત્યારે સાયબર ગુનેગારો સક્રિય વોટ્સએપ વેબ સત્ર પર નિયંત્રણ મેળવે છે. ત્યારબાદ ગુનેગારો સીઈઓ અથવા ડિરેક્ટરના નામ હેઠળ પોતાનો મોબાઇલ નંબર સેવ કરે છે અને એક્ઝિક્યુટિવના પ્રોફાઇલ ફોટોનો ઉપયોગ કરીને તેમનો ઢોંગ કરે છે. ત્યારબાદ તેઓ નાણાકીય વ્યવહારની તાત્કાલિક જરૂરિયાતનો ઉલ્લેખ કરીને કંપનીના એકાઉન્ટ્સ અથવા ફાઇનાન્સ વિભાગના કર્મચારીઓને વોટ્સએપ દ્વારા ભંડોળ ટ્રાન્સફર કરવાની સૂચના આપે છે. આ પણ વાંચો: અમદાવાદની આ રેસ્ટોરન્ટમાં જતા જ ટ્રાવેલ બ્લોગર ચોંકી ગયો, 26 કબરો જોઈ કહ્યું- રેસ્ટોરન્ટની અંદર કબ્રસ્તાન સીઈઓ અથવા બોસના વાસ્તવિક મોબાઇલ નંબરને તેમના પોતાના તે જ નામ હેઠળ સાચવેલા સાથે બદલીને ગુનેગારો કર્મચારીઓ માટે મેસેજની સત્યતા ચકાસવાનું મુશ્કેલ બનાવે છે, જેના કારણે તેઓ યોગ્ય ચકાસણી વિના પૈસા ટ્રાન્સફર કરે છે. આ ગુનાહિત કાર્યવાહી દરમિયાન જરૂરી મોબાઇલ નંબર અને વોટ્સએપ એકાઉન્ટ પ્રદાન કરવા માટે નકલી અથવા "ડમી" સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જ્યારે સાયબર ગુનેગારો ચોક્કસ નંબર પર વોટ્સએપ એકાઉન્ટ સક્રિય કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે, ત્યારે ડમી સિમ કાર્ડ પર જરૂરી OTP પ્રાપ્ત થાય છે. ત્યારબાદ આ OTP સંબંધિત વ્યક્તિને વોટ્સએપ એકાઉન્ટ સક્રિય કરવા માટે આપવામાં આવે છે. આ રીતે સમગ્ર ગુનાહિત કામગીરીને અંજામ આપવામાં આવ્યો હતો. આરોપી ઇમરાન અલી પિયાદાની ભૂમિકા ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, આરોપી ઇમરાન, બી.એ. સુધીનું શિક્ષણ પૂર્ણ કરેલ છે અને એરટેલ, જિયો, વીઆઇ અને બીએસએનએલ જેવા ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ (ટીએસપી) માટે પોઈન્ટ ઓફ સેલ (પીઓએસ) એજન્ટ તરીકે કામ કરતો હતો. તે ગ્રાહકોના બાયોમેટ્રિક ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને સેવા પ્રદાતાની અરજીનો ઉપયોગ કરીને તેમના નામે સિમ કાર્ડ મેળવતો હતો. ત્યારબાદ નાણાકીય લાભ માટે અને ગ્રાહકોની જાણ વગર તે અન્ય કંપનીઓના સિમ પર મોબાઇલ નંબર સક્રિય કરીને ડમી સિમ કાર્ડ મેળવતો હતો. આરોપી આ ડમી સિમ કાર્ડને વિવિધ મોબાઇલ ફોનમાં દાખલ કરીને સક્રિય કરતો હતો. ત્યારબાદ આ સિમ કાર્ડ સાથે સંકળાયેલા મોબાઇલ નંબરોની વિગતો સાયબર છેતરપિંડીમાં સામેલ વ્યક્તિઓને પૂરી પાડવામાં આવતી હતી. જ્યારે સાયબર ગુનેગારો આ નંબરો પર વોટ્સએપ એકાઉન્ટ સક્રિય કરવાનો પ્રયાસ કરતા હતા ત્યારે આરોપી પાસે રહેલા ડમી સિમ કાર્ડ પર જરૂરી ઓટીપી પ્રાપ્ત થતો હતો. ત્યારબાદ તે સંબંધિત વ્યક્તિને આ ઓટીપી પ્રદાન કરતો હતો, જેનાથી વોટ્સએપ એકાઉન્ટ સક્રિય થતું હતું. આ રીતે આરોપીઓ સાયબર ગુનેગારોને ડમી સિમ કાર્ડ, મોબાઇલ નંબર અને વોટ્સએપ એકાઉન્ટ પૂરા પાડતા હતા, જે સાયબર છેતરપિંડી માટે જરૂરી ડિજિટલ કોમ્યુનિકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા હતા. વધુમાં આરોપીઓ એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટ જેવી ઇ-કોમર્સ એપ્લિકેશનો તેમજ ઓનલાઈન ગેમિંગ એપ્લિકેશનો માટે ડમી સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતા હતા અને OTP વેચતા હતા. આ પણ વાંચો: બોટાદ પોલીસે 8 જ કલાકમાં ઉકેલ્યો 44 લાખના હીરાની ચોરીનો ભેદ, 448.75 કેરેટથી વધુના હીરા સાથે આરોપીઓ પકડાયા પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, આશરે પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં આરોપીએ ઈ-કોમર્સ અને ઓનલાઈન ગેમિંગ માટે લગભગ 21,000 OTP પ્રતિ OTP સરેરાશ ₹100 ના દરે વેચ્યા છે, જેનાથી ₹21 લાખથી વધુની આવક થઈ. વધુમાં તેણે WhatsApp એકાઉન્ટ સક્રિય કરવા માટે લગભગ 900 OTP પ્રતિ OTP સરેરાશ ₹250 ના દરે વેચ્યા જેનાથી ₹2.25 લાખથી વધુની કમાણી થઈ. આરોપી, ઇન્ઝામુલની ભૂમિકા બીજા આરોપી ઇન્ઝામુલે બી.એ. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે તે સાયબર છેતરપિંડીમાં સામેલ વ્યક્તિઓ સાથે સંપર્કમાં હતો અને તેમની સાથે સંકલન કરતો હતો. તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે તેણે આ સાયબર છેતરપિંડીમાં ઉપયોગમાં લેવાતા મોબાઇલ નંબર, ડમી સિમ કાર્ડ અને વોટ્સએપ-આધારિત કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ સરળ બનાવ્યો હતો. એવું જાણવા મળ્યું હતું કે તેણે ડમી સિમ કાર્ડ દ્વારા સક્રિય થયેલા મોબાઇલ નંબર અને વોટ્સએપ એકાઉન્ટનો ઉપયોગ સરળ બનાવીને અને સાયબર છેતરપિંડીના ગુનેગારો સાથે સંકલન કરીને આ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં મદદ કરી હતી. સાયબર ક્રાઇમથી સુરક્ષિત રહેવાની અપીલ પોલીસ કમિશનર (સીપી) એ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, "અમે હવે આ ઉપકરણોને નિષ્ક્રિય કરી દીધા છે. આ તેમના માળખાગત સુવિધાઓ માટે મોટો ફટકો છે." જનતાને ચેતવણી આપતા સીપી અનુપમ સિંહ ગહલૌતે નાગરિકોને સતર્ક રહેવા વિનંતી કરી. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે, "યોગ્ય ચકાસણી વિના કોઈપણ ફાઇલો ખોલશો નહીં અથવા કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરશો નહીં. આ લિંક્સ ગેરકાયદેસર નાણાં ટ્રાન્સફર માટે ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રાથમિક સાધનો છે." આંતરરાષ્ટ્રીય મોડ્યુલ અને સંભવિત સ્થાનિક સાથીઓ અંગે હાલમાં વધુ તપાસ ચાલી રહી છે.