જન્માષ્ટમીના ઉપવાસમાં શું ખાવું અને શું ના ખાવું, જાણો સંપૂર્ણ નિયમો અને પૂજા વિધિ

Janmashtami 2026 Vrat Rules : ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મોત્સવ તહેવાર જન્માષ્ટમી આ વર્ષે 4 સપ્ટેમ્બર 2026 ને શુક્રવારે ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે ભક્તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળસ્વરૂપ એટલે કે લડ્ડુ ગોપાલની પૂજા કરે છે અને દિવસભર ઉપવાસ કરે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર જન્માષ્ટમીનો ઉપવાસ શ્રદ્ધા, સંયમ અને પવિત્રતા સાથે રાખવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દરમિયાન ખાન-પાનથી લઈને પૂજા સુધી કેટલાક ખાસ નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ. જન્માષ્ટમીના વ્રત દરમિયાન શું ખાવું? જન્માષ્ટમીના ઉપવાસ દરમિયાન સામાન્ય રીતે અન્ન અને અનાજનું સેવન કરવામાં આવતું નથી. ઉપવાસ રાખનારા લોકો તેમની ક્ષમતા અને પરંપરા અનુસાર નિર્જળા વ્રત કે ફળાહાર કરી શકે છે. ફળાહારમાં આ વસ્તુઓનું સેવન કરી શકાય છે કેળા, સફરજન, દાડમ, પપૈયા જેવા તાજા ફળો દૂધ, દહીં, છાશ અને મઠ્ઠો મખાના અને સૂકા મેવા સાબુદાણા કુટ્ટુ, સિંઘાડા અથવા રાજગીરાના લોટમાંથી બનેલી વાનગીઓ બટાકા સિંધાલુણ મીઠું માખણ મિસરી અને અન્ય સાત્વિક ફળાહારનો પ્રસાદ ઘણા પરિવારોમાં ઉપવાસ દરમિયાન માત્ર ફળો અને દૂધ જ લેવામાં આવે છે. જ્યારે કેટલાક લોકો એક સમયે ફળો ખાય છે. તેથી તમારા પરિવારની પરંપરા અને તમારી શારીરિક ક્ષમતા અનુસાર ઉપવાસ કરવો યોગ્ય માનવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમીના ઉપવાસ દરમિયાન શું ના ખાવું જોઈએ? ઉપવાસ દરમિયાન ચોખા, ઘઉં, દાળ અને અન્ય અનાજ સામાન્ય રીતે ટાળવામાં આવે છે. આ સિવાય માંસાહારી અને તામસિક ભોજન પણ ના લેવા જોઈએ. આ વસ્તુઓથી દૂર રહેવાની પરંપરા છે ચોખા અને ઘઉં દાળ અને સામાન્ય અનાજ ડુંગળી અને લસણ માંસ, માછલી અને ઇંડા, દારુ અને અન્ય માદક પદાર્થો ઉપવાસમાં સામાન્ય મીઠાને બદલે સિંધાલુણ મીઠાનો ઉપયોગ થાય છે. ધાર્મિક પરંપરાઓમાં, જન્માષ્ટમીને સાત્વિક અને સંયમનો તહેવાર માનવામાં આવે છે, તેથી ઉપવાસ દરમિયાન સાત્વિક ખોરાકની સાથે મન અને વાણી પર સંયમ રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમી વ્રતની સંપૂર્ણ પૂજા વિધિ સવારે સ્નાન કરો જન્માષ્ટમીના દિવસે સવારે સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરો. આ પછી ભગવાન કૃષ્ણનું ધ્યાન કરતી વખતે ઉપવાસનો સંકલ્પ લો. પૂજા સ્થાન તૈયાર કરો ઘરમાં મંદિર અને પૂજા સ્થાનને સારી રીતે સાફ કરો. બાળ ગોપાલની મૂર્તિને સુંદર વસ્ત્રો, ઘરેણાં, મોર પીંછ અને ફૂલોથી શણગારો. ભગવાન માટે એક નાનકડો ઝુલો પણ તૈયાર કરી લો. આખો દિવસ ઉપવાસ રાખો તમારી ક્ષમતા અનુસાર નિર્જળા અથવા ફળોહાર ઉપવાસ રાખો. આખો દિવસ ભગવાન કૃષ્ણના નામનો જાપ કરો, ભજન-કીર્તન કરો અને શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા અથવા શ્રી કૃષ્ણની લીલાઓનો પાઠ કરો. આ જન્માષ્ટમી પર ઠાકુર જી ને ઘરે બનેલી તુલસીની માળા પહેરાવો, આવી રીતે બનાવો મધ્યરાત્રિએ અભિષેક કરો નિશિતા કાળમાં બાળ ગોપાલને પંચામૃતથી અભિષેક કરો. આ પછી ચોખ્ખા પાણીથી સ્નાન કરાવો અને નવા કપડાં પહેરાવો. ચંદન, ફૂલો અને તુલસી અર્પણ કરો. ભોગ અર્પણ કરો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને માખણ-મિસરી, દૂધ, દહીં, ફળો અને અન્ય સાત્વિક પ્રસાદ અર્પણ કરો. આ પછી ધૂપ અને દીવા પ્રગટાવીને આરતી કરો. કૃષ્ણ જન્મોત્સવ ઉજવો મધ્યરાત્રિએ ભગવાન કૃષ્ણના જન્મોત્સવની ઉજવણી કરો. શંખ વગાડો, ઘંટડી વગાડો અને બાલ ગોપાલને પારણામાં ઝુલાવો. આ પછી પરિવાર સાથે આરતી અને કૃષ્ણ ભજન કરો. જન્માષ્ટમીના દિવસે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો જન્માષ્ટમીના દિવસે માત્ર ભોજનમાં જ નહીં પરંતુ આચરણની શુદ્ધતાનું પણ ધ્યાન રાખવાની પરંપરા છે. આ દિવસે ક્રોધ, વિવાદ, અપશબ્દો અને કોઈનું અપમાન કરવાનું ટાળવું જોઈએ. ઘરમાં શાંતિ અને ભક્તિપૂર્ણ વાતાવરણ બનાવવું જોઈએ. ઘણી પરંપરાઓમાં જન્માષ્ટમીના આગલા દિવસથી એટલે કે સપ્તમીથી ડુંગળી-લસણ, માંસાહારી ખોરાક અને દારૂ છોડી દેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ડિસ્ક્લેમર - આ લેખમાં પૂરી પાડવામાં આવેલી કોઈપણ માહિતીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની બાંયધરી આપવામાં આવતી નથી. જ્યોતિષીઓ, પંચાંગ, માન્યતાઓ અથવા શાસ્ત્રો જેવા વિવિધ માધ્યમોમાંથી એકત્રિત કરીને આ માહિતી તમને પહોંચાડવામાં આવી છે. અમારો ઉદ્દેશ માત્ર માહિતી પહોંચાડવાનો છે. તમે તે સાચું અને સાબિત થવાની પ્રામાણિકતા આપી શકતા નથી. કોઈપણ પ્રકારનો ઉપયોગ કરતા પહેલા, સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.