ટાટા-ગ્રુપના મુખ્ય ટ્રસ્ટ SRTTમાંથી વિજય સિંહનું રાજીનામું:14 ઑગસ્ટે કાર્યકાળ સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે; સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટમાં ચાલુ રહેશે

ટાટા ગ્રુપની હોલ્ડિંગ કંપની ટાટા સન્સ પર નિયંત્રણ રાખતા બે મુખ્ય ટ્રસ્ટોમાંના એક સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ એટલે કે SRTTના વાઇસ ચેરમેન વિજય સિંહે રાજીનામું આપી દીધું છે. પૂર્વ સંરક્ષણ સચિવ વિજય સિંહનો વર્તમાન કાર્યકાળ 14 ઑગસ્ટે સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે અને તેમણે આગામી કાર્યકાળ ન લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે. જોકે, તેઓ ટાટા ગ્રુપના બીજા મુખ્ય ટ્રસ્ટ સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટ એટલે કે SDTTમાં ટ્રસ્ટીના પદ પર યથાવત રહેશે. ટાટા ટ્રસ્ટ્સ- SRTT અને SDTT પાસે ટાટા સન્સની લગભગ 66% હિસ્સેદારી છે. વિજય સિંહનો આ નિર્ણય ટાટા ટ્રસ્ટ્સની અંદર ચાલી રહેલા આંતરિક મતભેદો અને રેગ્યુલેટરી કાર્યવાહી વચ્ચે આવ્યો છે. રેગ્યુલેટરી પાબંદીઓના કારણે SRTT હાલમાં ટ્રસ્ટીઓની બેઠક યોજી શકતું નથી. ચેરિટી કમિશનરના પ્રતિબંધથી ₹400 કરોડના દાન અને AGM પર સંકટ મહારાષ્ટ્ર ચેરિટી કમિશનરે મે મહિનામાં એકતરફી આદેશ જારી કરીને SRTTને 16 મેની પ્રસ્તાવિત બેઠક મુલતવી રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ આદેશ તે ફરિયાદો પછી આવ્યો હતો જેમાં સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો કે શું SRTT બોર્ડની રચના મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટના તે ફેરફાર મુજબ છે, જે બોર્ડમાં કાયમી અથવા લાઇફ ટ્રસ્ટીઓની સંખ્યા 25% સુધી મર્યાદિત કરે છે. SRTTએ આ પ્રતિબંધમાંથી રાહત મેળવવા માટે મહારાષ્ટ્ર ચેરિટી કમિશનરને વિનંતી કરી છે. ટ્રસ્ટે ચેતવણી આપી છે કે આ પ્રતિબંધ ચાલુ રહેવાથી લગભગ ₹400 કરોડની પરોપકારી ગ્રાન્ટ્સ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. સાથે જ 18 ઓગસ્ટે યોજાનારી ટાટા સન્સની વાર્ષિક સામાન્ય સભા (AGM)માં ટ્રસ્ટની ભાગીદારીમાં પણ અવરોધ આવી શકે છે. ટાટા સન્સ AGMમાં ચંદ્રશેખરનના ફરીથી નિમણૂક પર નિર્ણય લેવાનો છે 18 ઓગસ્ટે યોજાનારી ટાટા સન્સની AGMમાં ચેરમેન એન ચંદ્રશેખરનને ફરીથી ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્ત કરવાના પ્રસ્તાવ પર વિચારણા થવાની છે. ચંદ્રશેખરનનું એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન પદ પર ચાલુ રહેવું એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તેઓ કંપનીના બોર્ડમાં સામેલ રહે છે કે નહીં. SRTT મે મહિનામાં લાગેલા પ્રતિબંધ પછી કોઈ બેઠક કરી શક્યું નથી. આનાથી એ અનિશ્ચિતતા બની રહી છે કે ટાટા સન્સની AGMમાં મત કેવી રીતે આપવામાં આવશે અને પ્રતિનિધિની નિમણૂક કેવી રીતે થશે. ટ્રસ્ટનું કહેવું છે કે આ પ્રતિબંધને કારણે ટાટા સન્સ પાસેથી મળનારા ડિવિડન્ડની મંજૂરી પણ અટકી શકે છે, જેનાથી તેના ચેરિટેબલ પ્રોગ્રામ્સ ચાલે છે. મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટમાં સુધારો અને SRTTની દલીલ કાનૂની વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટનો સુધારો છે, જે 1 સપ્ટેમ્બર 2025થી લાગુ થયો છે. આ સુધારો કોઈ પબ્લિક ટ્રસ્ટના બોર્ડમાં લાઇફ ટ્રસ્ટીઓની સંખ્યાને મહત્તમ 25% સુધી મર્યાદિત કરે છે. SRTTની દલીલ છે કે આ નિયમ ભવિષ્યથી લાગુ પડે છે, તેથી કાયદો લાગુ થતા પહેલા થયેલી કાયમી નિમણૂકો પર તેની અસર નહીં થાય. બાદમાં ચેરિટી કમિશનરે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રતિબંધ ફક્ત SRTT પર લાગુ પડે છે, અન્ય ટાટા ટ્રસ્ટો પર નહીં. રતન ટાટાના નિધન બાદ સામે આવેલા આંતરિક મતભેદો નિયમનકારી તપાસ અને વિવાદોનો આ સમયગાળો ઓક્ટોબર 2024માં રતન ટાટાના નિધન પછી ટાટા ટ્રસ્ટ્સની અંદર ઉદ્ભવેલા આંતરિક મતભેદો વચ્ચે જોવા મળી રહ્યો છે. ઓક્ટોબર 2025માં જ્યારે ટ્રસ્ટીઓએ રતન ટાટાના નજીકના સહયોગી મેહલી મિસ્ત્રીનો કાર્યકાળ લંબાવવાનો ઇનકાર કર્યો, ત્યારે આ તણાવ સાર્વજનિક થયો. ત્યારબાદ મિસ્ત્રીએ SRTT, SDTT અને બાઈ હીરાબાઈ જમશેદજી ટાટા નવસારી ચેરિટેબલ ઇન્સ્ટિટ્યુશનમાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. મિસ્ત્રીએ તેમને હટાવવાના નિર્ણયને પડકાર્યો અને ગવર્નન્સ તથા કોન્ફ્લિક્ટ ઑફ ઇન્ટરેસ્ટ સંબંધિત આરોપો લગાવ્યા, જેને ટાટા ટ્રસ્ટ્સે નકારી કાઢ્યા. અન્ય ટ્રસ્ટો સાથે પણ વિવાદો સંકળાયેલા રહ્યા છે મેહલી મિસ્ત્રીએ 'બાઈ હીરાબાઈ જમશેદજી ટાટા નવસારી ચેરિટેબલ ઇન્સ્ટિટ્યુશન'માં વિજય સિંહ અને સહ-વાઇસ ચેરમેન વેણુ શ્રીનિવાસનની પાત્રતા પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમનો તર્ક હતો કે ટ્રસ્ટની શરતો અનુસાર ટ્રસ્ટી પારસી ઝોરોસ્ટ્રિયન હોવા જોઈએ અને મુંબઈના કાયમી નિવાસી હોવા જરૂરી છે. ત્યારબાદ શ્રીનિવાસને એપ્રિલમાં અન્ય વ્યવસાયિક વ્યસ્તતાઓને ટાંકીને તે ટ્રસ્ટમાંથી રાજીનામું આપી દીધું, જ્યારે સિંહ પદ પર યથાવત રહ્યા. આ ઉપરાંત, મે મહિનામાં વિજય સિંહ અને વેણુ શ્રીનિવાસન 'ટાટા એજ્યુકેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ટ્રસ્ટ'ના ટ્રસ્ટી પણ રહ્યા ન હતા, કારણ કે તેમના પુનર્ગઠન પ્રસ્તાવને ટ્રસ્ટના નિયમો મુજબ સર્વસંમતિ મળી શકી ન હતી. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ અને રાજીનામા પર ટિપ્પણી માટે ટાટા ટ્રસ્ટ્સ અને વિજય સિંહને મોકલવામાં આવેલા ઈમેલનો પ્રકાશન સુધી કોઈ જવાબ મળ્યો ન હતો. શું છે 'મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટ'નો 25% નિયમ? મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ્સ એક્ટમાં 1 સપ્ટેમ્બર 2025થી લાગુ થનારા સુધારા હેઠળ કોઈપણ પબ્લિક ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના ગવર્નિંગ બોર્ડમાં 'લાઇફ' અથવા 'પરપેચ્યુઅલ' (આજીવન) ટ્રસ્ટીઓની સંખ્યા કુલ સભ્યોના 25% થી વધુ ન હોઈ શકે. આ નિયમનો હેતુ ટ્રસ્ટોમાં પારદર્શિતા વધારવી અને સમયાંતરે નવી નેતૃત્વને તક આપવાનો છે. SRTT દલીલ કરે છે કે જૂની શાશ્વત નિમણૂકો પર આ નવો નિયમ લાગુ પડતો નથી.